Yok Olmadan Görün!

Ana Sayfa » Buraları Görünüz

Ne yazık ki, Dünya’yı kurtarmak için ‘5 Haziran Dünya Çevre Günü’ gibi günler ya da yerkürenin dört bir yanından sivil topluluklarla bazı siyasilerin çabaları yetersiz kalıyor. UNESCO’nun raporuna göre, küresel iklim değişikliği sebebiyle, Dünya Kültür Mirasları teker teker yok oluyor! Genel tavsiye şu yönde: “Buraları görmek için acele edin!”

Küresel iklim değişikliği sadece insanların değil, tarihi ve kültürel değerlerin de düşmanı. Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Teşkilatı UNESCO’nun Haziran ayı başında yayınladığı rapor, bu gerçeği bir kez daha gözler önüne serdi. Bu rapora göre, 29 ayrı ülkede bulunan 31 doğal ve kültürel ‘Dünya Mirası’ artan hava sıcaklıkları, eriyen buzullar, yükselen denizler, ani hava değişimleri, şiddetlenen kuraklık, fırtınalar ve kontrol edilemeyen yangınlar nedeniyle yok olma tehlikesiyle karşı karşıya…

Yok Olmadan Görün

Ümit Burnu, Güney Afrika

Sayfalarımıza ancak yedisini sığdırabildiğimiz söz konusu yerler arasında; İngiltere’nin Stonehenge’i, Galapagos Adaları, Ümit Burnu, Kolombiya’nın Cartagena kenti, Yani Kaledonya’nın mercan resifleri, Şili’nin Paskalya Adası, hatta New York’un Ellis Adası dahi bulunuyor.

Kolombiya: Cartagena

Kolombiya’nın Orta Amerika’ya yakın şehirlerinden Cartagena yok olmadan görülmesi gereken yerler listesinde. Cartagena; limanı, kalesi ve tarihi eserleriyle listede yer alıyor. Havana, San Juan ve Porto Riko ile birlikte Karayipler’in en önemli liman kentlerinden biri olan Cartagena, aynı zamanda keşifler devrinin de kilit noktalarından biri.

Kentin limanı, 16., 17. ve 18. yüzyıl İspanyol donanma mimarisinin elde kalan son ve eksiksiz örneklerinden. Yine Havana, San Juan ve Porto Riko ile birlikte Batı Hint Adaları’na giden deniz yolu üzerinde olması da Cartagena’yı “eşsiz” kılıyor.

Küresel iklim değişikliği ise bu tarihi kentin en büyük düşmanı. Giderek yükselen su seviyesi, kenti çevreleyen kalın duvarlı korunaklı kaleyi santim santim sular altına alıyor. Duvarların iç tarafı meydanlar, müzeler, kiliseler ve koloni döneminden kalma binalarla dolu. Kent, 1,4 milyon nüfusa sahip ama her yıl ağırladığı yarım milyon turist ve limana uğrayan üç milyon yolcuyla tek başına Kolombiya milli gelirinin yüzde 6’sını karşılıyor.

Küresel ısınmanın sadece 2 derece daha artmasıyla 2040 yılı civarında Cartagena Limanı’nda suların 60 santimetre daha yükseleceği, bu durumun erozyona yol açacağı ve kentin sulara gömüleceği belirtiliyor.

Cartagena Kolombiya

Cartagena Kolombiya

Şili: Paskalya Adası

Pasifik Okyanusu’nun güneybatısında yer alan ve asıl adı ‘Rapa Nui’ olan Paskalya Adası, halihazırda “dünya üzerinde yerleşilebilecek en uzak nokta” olarak kabul ediliyor. Ada, yüksekliği 1 ila 10 metre arasında değişen ‘Moai’ heykellerinin ev sahibi olmasıyla tanınıyor. Hangi döneme tarihlendikleri hala tartışmalı olan, en büyüğü 82 ton ağırlığındaki bu devasa heykellerden günümüze 887 adedi ulaşmış.

Deniz seviyesinin yükselmesiyle birlikte Paskalya Adası da üzerindeki Moai heykelleri de ciddi tehdit altında. Hazırlanan raporlara göre yükselen deniz seviyesiyle birlikte Ada’nın sahilinde de erozyon yaşanıyor.

Ada üzerindeki en önemli dört turizm noktası Tongariki, Hanga Roa, Tahai ve Anakena ise dalga darbelerinden en çok etkilenmesi beklenen yerler.

Paskalya Adası Şili

Paskalya Adası Şili

Ekvator: Galapagos Adaları

Charles Darwin’in ‘Evrim Teorisi’nde üstlendiği önemli rol nedeniyle adını sıkça duyduğumuz Galapagos Adaları, Ekvator’un yaklaşık 600 mil açığında yer alan volkanik bir adalar topluluğu ve bugün de pek çok benzersiz türe ev sahipliği yapıyor.

Galapagos Adaları’nı tehdit eden çevre faktörlerinin başında, buraya yönelik turizm akınını ve insan eliyle adaya getirilen kedi, yaban keçisi ve büyükbaş hayvanları sayabiliriz. Aynı şekilde adaların endemik bitki sayısı 500 kadarken bugün sadece insan eliyle adaya getirilmiş 700’ü aşkın bitki türü var.

İklim değişikliğinin sebep olduğu El Nino gibi kasırgalar da Adaları özellikle tehdit ediyor. Bulundukları bölge, Ekvator ve Güney Amerika’dan gelen akıntıların kesişme noktası olduğu için, çevre kirliliğiyle birlikte Adaların doğal yaşamı da olumsuz etkileniyor. Özellikle El Nino sonrası Ekvatoral dip akıntılarının önemli ölçüde zayıflamasıyla Adalardaki canlıların beslenme zincirinin de olumsuz etkilendiği biliniyor. Buna bağlı olarak Galapagos’un kanatsız hayvanlarının yarı yarıya azaldığı, deniz iguanalarının %90’ının, Galapagos penguenlerinin %75’inin ve denizaslanlarının %50’sinin şimdiden yok olduğu da üzücü bir gerçek!

Galapagos Adaları

Galapagos Adaları – Ekvator

Yeni Kaledonya: Mercan Resifleri

Batı Pasifik’teki Yeni Kaledonya’nın mercan resifleri, geçtiğimiz yıl beklenmedik şekilde beyazlamaya başladı. Bunun iklim değişikliği kaynaklı olduğu söylense de asıl sebebi tam olarak bilinmiyor.

Yeni Kaledonya mercan resiflerinin ekosistem için önemi büyük. 1500 kilometre uzunluğundaki bu resifler aynı zamanda Güney Pasifik’e ait endemik türlerin merkezi konumunda. Bölgede yaşayan tüm balık çeşitlerinden yalnızca tespit edilenler 1000 civarında. Bunun yanı sıra 600 sünger, 5500’ü aşkın yumuşakça, 5000 kabuklu ve 350’yi aşkın alg türünün bu bölgede yaşadığı da biliniyor. Deniz kuşları ve deniz kaplumbağalarını saymıyoruz bile… Mercan resifleri, nikel madenleri ve hortumları takip eden su baskınları nedeniyle erozyona açık bir bölgede yer alıyor. Haliyle deniz dibinde yoğun tortu da gözleniyor. Öyle ki bazı resifleri şimdiden sekiz metrelik tortuyla kaplanmış halde. Endüstriyel, turistik ve denizcilik kaynaklı deniz ve çevre kirliliği de bir başka tehlike.

Sonuç olarak şu anda Yeni Kaledonya’daki mercan resiflerinin dörtte biri geri dönülmez şekilde zarar görmüş halde. Geri kalan içte ikisi de ciddi tehdit altında. Kısacası, Yeni Kaledonya mercan resiflerini görmek için çok çok 10 yılınız var!

Mercan Resifleri Yeni Kaledonya

Mercan Resifleri Yeni Kaledonya

İngiltere: Stonehenge

Londra’ya yaklaşık iki buçuk saat uzaklıktaki Salisbury’nin yerleşim geçmişi yaklaşık 10 bin yıl öncesine uzanıyor. Üzerindeki Stonehenge yapılarının ise 4 ila 5 bin yıl önce dikildiği tahmin ediliyor. En büyüğü 9 metre yüksekliğinde ve 25 ton ağırlığında olan bu taşların bulundukları yere 32 kilometre uzaklıktaki Marlborough tepelerinden nasıl getirildiği ise bugün hala bilinmiyor. Bölge, aynı zamanda son derece önemli bir arkeolojik alan. Öyle ki 10 bin 500 yıl öncesinde çam ağaçlarıyla kaplı olan bölgede avcılığın yaygın olduğu yapılan kazılarda ele geçirilen 350 hayvan kemiği ve çakmak taşı kadar sert malzemelerden yapılmış 12 bin 500 kadar araç gereçten anlaşılıyor.

Stonehenge’de bir kısmı büyük ve tek parça, kalanı da daha küçük göktaşları olmak üzere toplam 83 parça taş bulunuyor. Küresel ısınma ise bölgedeki yaşamı fazlasıyla etkiliyor. Yoğun yağış almaya başlayan bölgede seller, su baskınları ve yeraltı sularında yükselme yaşanıyor.

Kış aylarının daha ılık geçmesi yüzünden bölgedeki köstebek sayısı artarken, ısının giderek yükseldiği kuru yaz ayları bitki örtüsünün değişmesine ve buna bağlı olarak Stonehenge’de erozyonlar yaşanmasına yol açıyor.

Stonehenge İngiltere

Stonehenge İngiltere

ABD, New York – Ellis Adası: Özgürlük Anıtı

‘Sandy Fırtınası’, Ekim 2012’de ABD’nin kuzeydoğu sahilini vurduğunda, Özgürlük Anıtı’nın üzerinde yükseldiği Ellis Adası’nın dörtte üçü sular altında kalmıştı. Fırtına, Ada’daki her türlü altyapıyı, yürüyüş yollarını, kazıklı iskeleleri, su depolarını; kanalizasyon, ısıtma-soğutma, telefon ve güvenlik sistemlerini de vurdu. Ada aylarca turizme kapalı kaldı. Ellis Adası, dolayısıyla üzerindeki Özgürlük Anıtı da yükselen su seviyesinin tehdidi altında. Anıtın değeri 1,5 milyar dolar civarında ancak ABD’nin simgelerinden biri olduğu için, manevi değerine paha biçilemiyor.

Özgürlük Anıtı

Özgürlük Anıtı ABD, New York – Ellis Adası

Yazı: Zekiye Yaraş Meriç

2017-07-12T14:01:00+00:00 Yorum yok

Siz de fikrinizi belirtin